Jeśli miasto porównamy do organizmu człowieka, to jego najważniejszym organem będzie rynek - bijące serce miasta, punkt spotkań i miejsce najistotniejsyzch miejskich wydarzeń.

Prawie każde miasto i miasteczko na Dolnym Śląsku z poniemiecką historią może poszczycić się uroczym rynkiem, otoczonym przez kamieniczki. Ale nie Lubin. Zabudowania w okolicach rynku, chociaż wcale nie tak mocno zniszczone podczas wojny, zostały rozebrane w latach 60.. Miejska legenda mówi, że oczyszczone cegły wywieziono do Warszawy, by wspomóc odbudowę stolicy. Na pewno prawdą jest to, że pozostało jedynie 10% przedwojennej zabudowy.

Pod koniec XIX wieku na Grabiszynie powstała zajezdnia tramwajowa. Wtedy ten teren znajdował się poza granicami miasta, a teraz - to tylko kilka przystanków od centrum. Po II Wojnie Światowej przestała pełnić swoją funkcję, a w latach 60. zamieszkały tam autobusy. Obecnie to siedziba Centrum Historii Zajezdnia, jednego z najnowocześniejszych muzeów we Wrocławiu, które na pewno spodoba się każdemu.

Ziemia kryje wiele skarbów. Kruszce, rudy miedzi, złoto, srebro, no i węgiel. A gdzie węgiel, tam i kopalnie i górnicy.

Zróbmy mały eksperyment! Zamknijcie oczy i wyobraźcie sobie blokowisko. Co widzicie? Czy szare ściany, które kiedyś niewątpliwie były białe, ale wiele już przeszły? A może zbiór kolorowych budynków, wymalowanych wszystkimi kolorami tęczy i w różne wzorki?

Jestem bardzo ciekawa, co zobaczyliście. W mojej okolicy nie ma już praktycznie bloków, które zachowałyby swój oryginalny wygląd, a kiedyś widoczne były łączenia płyt czy miejsca pęknięć. W wielu miastach bloki, zwłaszcza te powojenne, wykonane w technologii wielkiej płyty, należało ocieplić. Dlaczego termomodernizacja jest taka ważna? Wiele budynków zbudowano po prostu w taki sposób, że przepuszczają za dużo ciepła, więc zimą trzeba mocniej je ogrzewać, co prowadzi do wysokich wydatków. Kosztowne ocieplenie budynku ma zmniejszyć zużycie energii i zwrócić się po paru latach. Skoro remont i tak musi się odbyć, to można go jeszcze jakoś wykorzystać - przegonić prl-owską szarość, dodać trochę koloru, może rozjaśnić komuś dzień tęczą wymalowaną na wysokość 10-piętrowego wieżowca. Tylko, że trochę wymknęło się to spod kontroli.

Stara Kopalnia

Centrum Nauki i Sztuki

Na listę odwiedzonych przeze mnie kopalni (a jest ich tam już całkiem sporo!) trafiła ostatnio Stara Kopalnia w Wałbrzychu. Niegdyś wydobywano w "Julii" węgiel kamienny, a obecnie króluje tu nauka i sztuka.

Wiele budynków na przestrzeni lat zmienia swoje przeznaczenie i nikogo już to nie dziwi. Mieszkalne lofty w starych fabrykach, centra kultury w opuszczonych zajezdniach, kawiarnie czy skateparki w dawnych kościołach. Recykling przestrzeni jest w miastach konieczny, a często istniejące budynki są na tyle dobrze zachowane czy po prostu ich architektura jest na tyle niepowtarzalna, że wielką szkodą byłoby ich wyburzenie i zbudowanie kolejnego, przeszklonego biurowca.

Pawilon Czterech Kopuł. Muzeum Sztuki Współczesnej - oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu